وجوب خمس در نگاه ذاتی آن است
بحث ما در اين فصل در مورد موقعيت و مسئوليت حوزهها و وظيفه علما در مورد اطلاعرساني و خاصاً ايجاد نگرش در جهت توسعه فرهنگ پرداخت وجوهات و خمس بود. در اين قسمت بايد توجه داشت، درصورتي که آيات و رواياتي بيشمار و حتي شواهد تاريخي و در يک نگاه جامعهشناسي، به راحتي ميتوان ديد همه فسادها و در پي آن، وجود معضلات و موانع باز دارنده براي اطلاع رسانی و حرکت سالم جامعه ريشه در استفاده از مال حرام و شبهناک دارد. اصلاً کار خلافي نيست که ريشه آن به مال حرام و حرام خواري باز نگردد. مال حرام بگونهاي وضع روحي و رواني انساني را دگرگون کرده و او را وارد عالم ديگر ميکند که انسان واقعيت ها را بگونه ديگر ميبنيد زيبا را زشت و زشت را زيبا خواهد ديد!؟ و از نظر دانش روانشناسي اينطور است که این آقا، نميتواند زيبا را زشت نبيند خود ما اگر به اين جا برسيم متوجه ميشويم يعني چه؛ اين که خداوند در قرآن ميفرمايد:«آنها که تلاشهايشان در زندگي دنيا گم (و نابود ) شده است با اين حال ميپندارند کار نيک انجام ميدهند». کهف آيه 104: و درآيه ديگر ميفرمايد:«... بلکه دلهاي آنها گرفته شده و شيطان هر کاري (زشت) را که ميکردند در نظرشان زينت داد (و زيبا نمود». – انعام آيه 43.
مشکل از اينجا شروع ميشود که ديگر هيچ پند و موعظهاي درآنها تأثير نخواهد داشت چون پند و موعظه زيبايها را نشان ميدهد که براي افراد دگرگون شده اصلاً تنفرآور است يکي گفت: مدتي که بر اثر يک کسالت روحي در شرايط خاصي قرار گرفته بودم؛ بطور کلي از شنيدن قرآن، موعظه، تنفر داشتم يا صدا را کم ميکردم يا جايي ميرفتم که صدای قرآن را نشنوم!؟ نبايد تعجب کرد لشکريان يزيد با وجود اينکه نماز و قرآن خوان بودند، چرا موعظه امام حسين(ع) آن هم موعظه دلسوزانه امام و در آن شرايط که هر سنگدلي براي يک عده غريب رقت ميکرد، در جواب موعظه امام يسر داد و او را بگونهاي ديگر تلقي کردند. اصلاً ما هيچ دليلي نخواهيم يافت که آدم کشان تاريخ انحراف اوليه آنها ريشه درحرام خواري پدرانشان یا خودشان نداشته است.
ميخواهم عرض کنم، بر فرض اينکه براي حوزهها و تأمين فقرا نيازي نباشد چه دليلي اقامه کرد که خمس واجب نميشود و حرمت شرعي و اثر وضعي آن برطرف نميشود اصلاً وجوب خمس يک وجوب ذاتي است نه قراردادي که در کتاب خمس که بصورت پيش نويس موجود است در مورد فلسفه، وجوب ذاتي خمس اين مطلب کاملاً باز شده است.
بنا براين شرعاً، عرفاً و حتي وجداناً به عنوان نجات از مهلکه بر ما از نماز هم واجبتر است که مردم را از حرام خواري که همه چيز و حتي نسل آنها را آلوده و نابود ميکند ريشه فسادها، بزهکاري تجاوز به مال و ناموس... مردم، مال حرام است، واقعاً آنها را از این خطر مهلک نجات دهيم.
علاج بیماری در نگاه پيشگيري
يکي از مسايلي که کاملاً به اثبات رسيده مسأله پيشگيري و واکسينه کردن است که در هر دو بعد وجودي انسان دهيم و جان است ما نبايد توقع داشته باشيم و اصلاً غافل بمانيم وقتي انسان بعد از تولد به حدي رسيد که مسايل را کاملاً درک کند تازه کار انسانسازي و تربيت اسلامي را شروع کنيم؛ اصلاً تمام صفات نيک و بد انسان دوران شکلگيري بشر از همان وقتي شروع ميشود که نطفه در جاي خود جمع شده است. اصلاً مسأله وراثت در بعد مثبت و يا منفي آن از همان زمان شروع ميشود که خميرمايه انسان به آن گفته ميشود. مال حرامخواري که ميگويند حرام اثر وضعي دارد اين امري وضعي يعني همان روحيه حرامخواري که به عنوان ژن در نطفه موجود است. حضرت رسول(ص) ميفرمايند:« سعادتمند کسي است که از زمان شکلگيري در رحم مادر با سعادت باشد و شقاوتمند کسي است که در رحم مادر شقي (و گمراه) شده باشد». – نهج الفصاحه ، ص 375: اگر با ديد جامعهشناسي در جامعه و حتي به تاريخ نگاه کنيم. دو مثبت و منفي ديده ميشود. بعضي از طوايف نوعاً مردم خوب و یا بدي هستند اين بخاطر اين است که صفتي پسنديده و يا ناپسند از اجداد آنان به صورت ژن منتقل يافته است. اين گونه مسايل وظيفه ما را سنگينتر ميکند کار خود را از زمان شروع کنيم که از همان اول پايه شروع درست باشد و لذا خداوند ميفرمايد:« (واي پيامبر) از اموال آنها صدقهاي (به عنوان زکات بگير، تا بوسيله آن، آنها را پاکسازي و پرورش دهي، و (به هنگام گرفتن زکات) به آنها دعا کن، که دعاي تو مايه آرامش آنهاست و خدا شنوا و داناست». توبه آيه 103)
ما اصلاً وظيفه داريم به هر طريقي که ممکن باشد خمس را بگيريم تا اينکه باعث مفسده نشود و اگر در نهايت نتيجه مثبت باشد حتي ميتوانيم با استفاده از اهرمهايي اقدام کرده و مصلحتانديشي و ملحظه کاري را کنار بگذريم. چون علاوه براينکه حق مسلم امام زمان(ع) و سادات فقير است و از نظر حرمت و گرفتن با مال غصب فرقي ندارد مهمتر اين است که جامعه آلوده ميشود و صلاح و فساد جامعه به عملکرد ما بستگي دارد، چرا خداوند در سورة والشمس پس از سوگند به چند واقعيت بسيار مهم ميفرمايد:«به حقيقت رستگار شد کسي که نفس خود را پاک کرد». آيه 9: به خاطر همين است که از همان زماني که آلودگي شروع ميشود باید جلوگيري کنيم.از يکي از مراجع سؤال کردم: ميشود همانند مال غصبي اجباراً خمس را گرفت فرمودند اگر مفسدهاي پيش نيايد ميشود. در مورد اينکه از رفت و آمد و از خوردن غذاي افراد که متوجه شوند چطور؟ گفتند اين هم اشکال ندارد. خودم کساني را سراغ دارم که اين کار را ميکنند و واقعاً اين يک نوع امر به معروف و نهي از منکر عملي است، براي سالم سازي جامعه.اگر همين کار رعايت شود و به صورت فرهنگي حاکم درآيد آنگاه ديگر حتي هيچ مفسدهاي هم رخ نميدهد افراد بخاطر اينکه در ميان اقوام... سرخورده نباشند شروع ميکنند و همين که عادت کردند ديگر به راحتي خمس خود را خواهند پرداخت استفاده از جبر و اهرم را خداوند حتي با سوگند به ما ميفرمايند:« و (قسم) به نهي کنندگان (و بازدارندگان (از آلوده شدن». صافات – آيه 2.
بهر صورت مسلم ما مسؤول صلاح و فساد جامعه بشري هستيم. چون، ادامه رسالت انبيائ و اوليا(ع) الزاماً برعهده ما نهاده شده و بسیار مهم است؛ چون زندگي مادي بشر به اين بستگي دارد که چگونه فکر ميکند اين ما هستيم که جهت دهنده افکار و بهسازي نگرشهای بشر را بر عهده داريم. در جامعه هيچ کس اين مسئوليت را در حد الزام و عهد و پيمان ندارد. حال جامعه سعادتمند شود ارزش آن به ما نسبت داده می شود، شقي و بيچاره شود باز ما مسئول جواب گویی هستیم، خداوند اين هشدار را داده و در حد جداول متوجه ما خواهد شد:«از آنچه به آن آگاهي نداري پيروي مکن چرا که گوش و چشم و دل همه مسئولند». اسراء آيه 36: ونیز می فرماید:«اي پيامبر به خاطر آور) هنگامي را که از پيامبران پيمان گرفتيم (همچنين) از تو و از نوح و ابراهيم و موسي و عيسي بن مريم و ما از همه آنان پيمان محکمي گرفتيم (که در اداي مسئوليت تبليغ و رسالت کوتاهي نکنند». احزاب آيه 7: و در مورد کوتاهي در امر ابلاغ رسالت خداوند پيامبر را تهيد ميکند تا چه رسد به ما و ميفرمايد: «اي پيامبر آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است کاملاً (به مردم) برسان اگر کوتاهي کني رسالت او را انجام ندادهاي خداوند تو را از خطرات احتمالي مردم نگاه ميدارد...».مائده آيه 67: در واقع همين که بدون ترس شروع کرنیيم آن احتمالات بطور کلي منتتفي خواهد شد چون خدا وعده همکاری داده است.
اين آيه مطلب ديگر را هم ميرساند؛ که ما نبايد يک امر مهم تبليغ درباره خمس را بخاطر يک احتمال واهی... کاملاً رها کنيم و نگذاريم همايش خمس در قم برگزار شود!؟ کسي که براي خمس طرح دارد او را بگونهاي تکفير نکنيم!؟ يکي ازآقايان حرفي نداشت که واقعاً مرا خطاکار بداند و با وجود اينکه آدم خوبي بود!؟؛ اينها درد وآفت است، اينها ضربهاي بر پيکر جامعه وارد ميکند که جبران آن مشکل است!؟ مانند حالا که اکثر جوانان به موادمخدر، قرص روانگردان کشنده، فيلم هاي مبتذل ماهوارهاي، اينترنتي، سيدي همراه مسائل انحراف جنسي!؟ دزدي،آدمربايي!؟ اينها ناشي از نارسايي تبليغ ما و وجود لقمه حرام خود مردم است!؟ و چيز ديگر نميتواند باشد خدا نکند فرادي قيامت بگويند شما هم در گناه ديگران شريک و سهيم هستند مسلم اين طور است و اين روز واحسرتا است!؟.