فصل اول: تلفات راندگی ناخواسته در نگاه اسلام   

قبل از شروع این فصل همین الان که در سطح شهر مقدس قم، خبر نگار صدا و سیما با مأمور پلیس در مورد همیار پلیس (کودکان آموزش دیده) صحبت می کند متوجه شدم در هفته پلیس راهنمایی و رانندگی قرار داریم و وقت شروع کتاب، من متوجه نبودم هفته پلیس است و بطور ناخودآگاه این کتاب در هفته پلیس شروع شده که امیدوارم به خیر باشد و خداوند توفیق عنایت فرماید به آرزوی بیداری شبهایم که فقط به خاطر سلامتی مردم است برسم. خدایا یاریم فرما: ساعت 3 عصر 21/7/1392.

اسلام به همان اندازه که برای آخرت انسان اهمیت قائل است به همان اندازه برای دنیای بشر اهمیت قائل است به چند جهت اهمیت سلامت و توان مادی بر توان معنوی و در واقع آخرت مقدم است هم از نظر علمی که آخرت در طول دنیا است یعنی گر دنیایی نباشد آخرت امکان ندارد برای بالا رفتن باید پله باشد و پله را یک یک طی کردن بالا رفت و از نظر نقلی که آن دلیل علمی و در نظم در خلقت را مورد تأیید قرار می دهد آیه 201 سوره بقره است که در بیست و چهار ساعت پنج بار می خوانیم: (ربنا آتنا فی الدنیا حسنه) بعد می خوانیم: (و فی الاخره حسنه). بقدری دنیا اهمیت دارد که مقدم بر خیر آخرت است و نیز کلمه (دنیا) 115 و (آخرت) هم 115 بار در قرآن تکرار شده است و از نظر روایی روایات زیادی داریم: (من لا معاش له لا معاد له) یا این که حضرت رسول(ص) می فرمایند: (لو لا الخبز ما تصدقنا و لا صلینا خدایا به ما در امر نان برکت ده که اگر نان (و خوراکی ها) نبود نه زکات بود و نه عبادت (و کار نیک.)

چند حدیث دیگر از رسول اکرم(ص) که خاصاً اهمیت سلامتی و حیات را مورد توجه قرار می دهد ما را متوجه این واقعیت خواهند کرد که هر حادثه جسمی مانند مجروح شدن در حوادثی چون رانندگی و روحی و روانی که بعداً خواهیم رسید تبعات روانی، روحی... سالی 20 هزار قتل عام حوادث رانندگی چگونه باعث ناامنی روانی دامنگیر همه مردم به خصوص حادثه دیدگان می شود و این گونه نباید ها به همان اندازه امنیت و آرامش زندگی مادی را کم رنگ، نا زیبا، تاریک... می کند.

به هر صورت در یک حدیث حضرت رسول (ص)می فرمای: (لا خیر فی الحیاه المانع الصحه) و در حدیث دیگر می فرماید: (نعمتان مجهولتان الصحه و الامان: دو نعمت است که (قدر و اهمیت آنها) معلوم نیست، سلامتی و امنیت «اخلاقی...»)

ابعاد ناخواسته تلفات

به جهت این اهمیت سلامتی و حیات بدون عارضه باز دارنده و مشمئز کننده قدری روشن شود برای این امر مهم تا چه حد باید برای پیگری وقت و هزینه نقدی باید سرمایه گذاری کرد ابعاد ناخواسته، خسارت بار، مشمئز کننده زندگی زیبا را که اسلامی در حدی می کوشد که حتی یک لحظه انسان دچار حادثه ای رنج آورد نشود، توان روحی، جسمی... خود را از دست ندهد بلکه از هر جهت سرآمد و ایده آل زندگی کند ایده آن شاد و سالم باشد موضوع را به دو قسم مورد بررسی قرار می دهیم خسارت جانی... و تبعات فردی و اجتماعی حوادث جاده ای از جمله تعداد تلفات

اول اهمیت حیات و سلامت ( از طرح جلو گیری از تلفات رانندگی)

قبلاً تا حدودی در مورد اهمیت سلامت در نگاه اسلام طبق دلایل متعددی به موضوع پرداختم در این جا به اهمیت حیات خواهیم پرداخت و نگاه اسلام و قرآن را مورد بررسی قرار می دهیم که باز این اهمیت متوجه زندگی مادی و دنیا می شود نه آخرت چون اگر آخرت مراد باشد خداوند اهمیت حیات بخشیدن به یک انسان را با حیات بخشیدن همه بشر یکسان نمی داند و لذا خداوند عالم می فرماید: «... و هر کس، انسانی را از مرگ رهایی بخشد، چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است...». [1] گمان نمی رود کسی بتواند دلیل این همه اهمیت دادن به حیات یک انسان را درست توضیح دهد چقدر حیات معنوی و یا مادی و هر دو چقدر با ارزش است که هر کسی موفق به این دست آورد شود آنهم پا داش بی نهایت برای او مقرر شده است علاوه قسمت اول آیه عکس آن را متذکر می شود که هر کس انسانی را بکشد مثل این که همه را کشته است!؟ با توجه به این که خداوند مبالغه گویی نمی کند، شعار نمی دهد عین واقع را می گوید از یک مسئولیت ما را در پیشگیری از تلفات رانندگی بی نهایت سنگین می کند از سوی دیگر ارزش آن کاری را بالا می برد که از تلفات جلوگیری .و آن را کاهش داده تجربه چند سال اخیر که سازمان راهنمایی و رانندگی طرحی را اجرا کرد و ادامه دارد ثابت کرد چقدر از تلفات را کاهش داده است بقول فرماندهی محترم پلیس راهنمایی و رانندگی با وجود اینکه تعداد ماشین... سال به سال زیاد می شود 20 هزار تلفات قبل از طرح به 18 هزا کاهش یافته. این نشان گر این است که می شود تلفات را کاهش داده آنهم در صورتی که همه عوامل پیشگیری از جاده، آموزش... عملی شود که هنوز نشده پس در صورت پیشگیری گمان نکن کاری با ارزش تر از این کار باشد چون در قرآن چیزی مثل دو طرف مثبت و منفی قضیه نداریم که کوتاهی در پیشگیری دامنه خسران و جریمه اخرویش بالاست و عکس آن چقدر با رازش است در یکی از نامه ها که بطور سراسری منتشر کردم، همین نکته را متذکر شده ایم که اگر در پیشگیری  هر کس... به نوبه خود عمل نکند در همان حد باید روزی پاسخگوی این آیه باشد: (بای ذبن قتلت سوره تکویر آیه 9) یا آیه 36 سوره اسراء که مورد سوءل واقع می شود.

 حوزه در فرهنگ سازی؛ بهداشت در تغذیه؛ صدو گواهی نامه در کار خود، سازندگان جاده، سازگان ماشین، قوانین و مقر در اعمال شده رانندگی... حتی آن کسی که در حد یک هزار فلان عمل کوتاهی کرده شریک قتل است شما بگویید به چه دلیل می گویم به دلیل اینکه مگر همه طرح که جامع نیست در مدت دو سال که دارد اجرا می شود 20 هزار تلفات را به 18 هزار کاهش نداده؟ فرض کنید همین طرح را که می شد فلان کشور انجام بدهد و نداده تلفات جاده ای همان 20 هزار باقی است ولی ایران با بکار گیری یک طرح ناقص 20 هزار را به 18 هزار کاهش داده. عامل طرح با عامل آن کوتاهی مثل همند؟ ناله یک بچه پدر و یا مادر از دست داده در تصادف را جلو چشم خود مجسم کنند فکر کنید یکی از بستگان نزدیک شما دچار حادثه شده چه حالی داری بچه برادرت است که سال گذشته کشته شد، عکس آن طرح شما چندین بچه را از این خطر نجات داد و در دامن پدر لبخند می زنند که اگر این طرح نمی بود باید گریان باشند نمی دانم این صحنه ها را دیده ایم یا نه؟

دوم= تبعات تلفات

تبعات هر حادثه و کلاً عمل ناپسند غیر از آن چیزی است که بطور مستقیم با حادثه ربط دارد مثل خود تصادف که اثر آن از بین رفتن وسیله نقلیه، کشته و یا مجروح شدن سرنشین می باشد و آنچه بعداً متوجه کشته و یا مجروح می شود ولی تبعات خارج از این هاست مثلاً مشکلاتی را متوجه هزینه... دولت می کند بچه و یا همسری که از کشته باقی مانده دچار مشکلاتی عدیده می شوند و حتی در همین حد در رشد کلی جامعه اثراتی منفی را در پی خواهد داشت. و خلاصه تبعات یک حادثه بیش از این هاست که در کوتاه مدت و دراز مدت حتی در نسل های بعدی در همان اندازه رنگ خود را نشان خواهد داد مانند بچه های یتیمی که باقی مانده و بر اثر عوارض روانی... دچار مشکلی می شوند که در بزرگ سالی ظهور خواهند کرد و همین افت و کاستی در قالب موضوع ژنتیک، وراثت، تربیت،... به نسل های بعدی منتقل خواهد شد و گاهی به صورت یک کاستی کلی در یک طایفه دیده می شود که اصل آن به چند قرن گذشته باز می گیرد مثل مردم فلان طایفه که به نوعی سبک عقلند، کودن هستند، عصبی و تند خو هستند، بی رحم و سنگ دل هستند، آدم های خیّر  دست و دل باز هستند، یا بخیل... هستند همه این گونه باید ها و نباید ها به نسل های گاهاً چند قرن باز می گردد که توضیح این ها مفصل است. چگونه چیزی خوب و یا بد به نسل های بعدی منتقل و خواهی نخواهی دست بدست منتقل خواهد شد.

در مورد تبعات تلفات رانندگی به خاطر اهمیت قضیه لازم است قدری مفصل و بیشتر توضیح داده شود تا متوجه شویم مثل تنها کشته و یا مجروح شدن سالی 20 یا 18 هزار نفر نیست این تازه جرقه اول و در یک فضای کوچک است ولی این جرقه همانند جرقه ای است که در دامن جنگل بر اثر وزش باد سعله ور تر می شود، توسعه پیدا کرده و حرارت بقدری بالا می رود که هر درخت سر سبز هم فوراً به شعله سوزانی تبدیل می شود برای سوزانیدن اطراف خود و سرانجام هکتار ها جنگل تبدیل به خاکستر می شود. با این تفاوت که در جامعه در این حد قابل لمس نیست در حال حاضر بیش از هفت میلیون معلول، سه میلیون معتاد به مواد مخدر، هفت میلیون بیمار دیابت، سیصد هزار سرطانی، بیش از پانصد هزار بیماران قلبی و عرقی... وجود دارد ولی ما که در خانه خود به الحمدالله مشکل نداریم احساس می کنم همه خوبند. تبعات سالی 20 هزار کشته و حد اقل صد هزار مجروح در تصادفات یک سال همین طور است و دست ما دور از آتش

مواردی از تبعات تلفات

1) تعادل زندگی: هر چیزی را نگاه کنیم بر اساس یک تعادل به کار خود ادامه می دهد حتی چهار فصل سال و کلاً نظام خلقت که اگر حرکت یک سیاره در چند لحظه از مدار معین خود حرکت کند اثر آن برای همه قابل لمس و در مواردی مخرب خواهد بو هر سیستم ابزاری را نگاه کنیم بر اساس تعادلی بکار خود ادامه می دهد که با کوچک ترین تغییر در تعادل دستگاه از حرکت باز خواهد ماند و ممکن است حادثه آفرین شود دو کشتی گیر در میدان مسابقه آن کسی که یک لحظه تعادل خود را از دست بدهد یا حریف تعادل او را بهم زند شکست حتمی است!؟.

تعادل و یا از دست دادن تعادل منزل را این گونه تشبیه کنم که همین حالا همه چیز روی رول و هیچ مشکلی وجود ندارد ولی یک ساعت بعد چند نفر مهاجم به قصد غارت منزل هجوم کند و الان هجوم شروع شده این واضع با وضع قبل چه تفاوتی داد؟ بچه ها آشفته صدای فریاد آنها بلند می شود هر کدام  به طرفی می دود.. همین الان تلقی صدا کرد و خبر رسید که ماشین در گردنه فلان جا بر اثر خستگی و خواب آلودگی واژگون و تمام سرنشین کشته و مجروه شده اند کسانی که در خانه تازه خبر را می شنوند یا کسانی دیگر از بستگان که برای عید نوروز در خانه منتظر بازگشت برادر... هستند الان چه وضعی پیدا خواهند؟.

تأسف آور اینکه تعادل دیگر به وضع اول هرگز باز نخواهد گشت آن کسی مرده خاطره تلخ عزیز از دست داده برای دیگران کسی که مجروح باقی مانده پس از خوب شدن دیگر با مشکلات مهاجم باید بسوزد و بسازد، بچه بی پدر یا مادر یا از دست دادن پدر و مادر هر دو حساب کنید چه وضعی خواهند داشت؟از یک سوء خاطره تلخ فراموش نشدندنی از سوی دیگر مسأله ترس نبست، مسائل بعد از آن مسلم نه فرد آن فردی است که پدر و مادر بالایسر ا و هستند نه خود فرد از هر جهت فردی خواهد بود که هنوز بعد از ازدواج والدین بالای عروس هستند.

هر سال در ایام عید نوروز حاصل آن خانواده هایی هستند که شادی عیدشان تعادل کل زندگی آنان حال و هوای قبل حادثه که چقدر شیرین بود و دوست داشتنی، هرگز باز نخواهد گشت. حداقل هر عید نوروزی صد کشته و 500 مجروح خواهد داشت یک لحظه حساب کنید خدای ناکرده این وضع برای برادر، عموم، دائی، داماد... و حداقل همسایه دوست داشتنی شما پیش آمده، حتی تعادل روحی .. شما بهم می خورد و می گویی دست و دلم کار را نمی گرد، از زندگی سیرم، مثل مرغ پر کنده ام در خواب می پرم، گاهی صحنه در پیش چشم مجسم می شود، مثل این که برادرم در مقابلم نشسته و در باره سالی نو حرف می زند...!؟

 


[1] مائده آیه 32