تعهدات در ضمن تحصيل ( از طرح گزینش طلبه)
يکي از اطلاعرساني که خيلي حائز اهميت است، قبل از طلبه شدن به گوش افراد داوطلب برسد همين تعهدات است که هر کس دانسته وارد شود بداند بعد از طلبه شدن بايد به چه شرايطي پايبند و مقيد باشد، چشم بسته وارد نشود که بعد نتواند خود را با شرايط هماهنگ سازد ولي اگر با توجه به اين قبيل آگاهيها آمده باشد اينها هستند که حتي با هر سختي احتمال خواهند ايستاد و همين امنيت خاطر زمينه ميشود براي راحت و خوب درس خواندن، باسواد شدن ، در عمق مسائل رفته و از قعر درياي دانش جواهرات استخراج کردن. در واقع اطلاعرساني يک نوع آزمايش و گزينش خوبان هم هست وقتي با توجه به اين تعهدات آمد معلوم است هم عزمش جزم است و هم به خود اميد اميدوار است جوابگو باشد هم معلوم است اين کاراييها را دارد و اگر کسي شرايط را قبول نکرد معلوم است يا نميخواهد به اين چيزها مقيد باشد يا در خود نميبيند و لذا اين قبيل مصالح براي اين بناي ضد زلزله به درد، نميخورد حيف است پول امام زمان(ع)، وقف اساتيد صرف کسي شود که براي اسلام سرشکني را همراه خواهد داشت. گرچه مديران حوزه ميدانند چه شرايطي را براي ورود به حوزه داشته باشند ولي مواردي از آنها را ما ذکر ميکنيم.
1)هدف معين باشد: گرچه هر کس باشد به طور زباني اين را ميگويد ولي اين کافي نيست اولين تعهد اين است که کتباً تعهد کند هدفش خدمت به اسلام و ادامه دهنده رسالت انبياء و اولياء)ع) است و در سوگند نامه بايد اين مورد باشد.
2)سربازي: تنها طلبهاي پذيرفته شود که دوران سربازي را طي کرده و کارت پايان خدمت داشته باشد حتي معافي باشد فايده ندارد چون طلبه بايد از همان اول از فنون نظامي وارد باشد مر باید رزم و آب ديده باشد. تا در حودث لا اقل خود را نبازد، لااقل کلاهخود را نگاه دارد طوفان حوادث آن را نبرد باید مثل حضرت موسی..(ع)؛ خمینی کبر... مردنبرد باشد نه...! وسر شکنی برای اسلام.
3)هميشه ملبس باشد: خيلي از طلاب هستند هر وقت دل خودشان خواست ملبس ميشوند و هر وقت ديدند به مراد شخصي خود رسيدهاند با شرايط جور ديگر است از لباس بيرون آمده استاد دانشگاه يا کتابفروشي ميشود. اگر کسي لازم باشد استاد دانشگاه شود به اختيار و انتخاب خود مديريت است چه طلبهاي به درد دانشگاه ميخورد و شرط آن اين است که با لباس باشد اين لباس در دانشگاه شناخته شود موردي را سراغ دارم وقتي ازدواج کرد به خواهش زنش از لباس بيرون آمد و به صورت شخصي استاد دانشگاه است اين نمونه متأسفانه زياد است و حوزه هيچ قيد و بندي، هيچ کنترلي روي اينها ندارد و پيامدهاي بدي داردکه وقت ذکر آنها نيست، همان طور که وقت ذکر محسنات طلبه بودن استاد دانشگاه نیست چه اثری مهم دارد؟!
4)سلامت: قبلاً در مورد آراستگي انجام اندام... گفته شد به انتخاب کارشناسي مديران حوزه است که آدمها برازنده را قبول کنند نه افراد وازده آموزش و پرورش، و از ده اداره کار... ولي در مورد عاري بودن از بيماري مسري، وراثتي و بيماري شايع، بايد از عوامل وزارت بهداشت کتباً نامه بياورد که ضميمه پرونده شود.
5)تابع مصالح حوزه: طلبه از همان اول تعهد کند بايد تابع مصلح حوزه باشد اگر حوزه صلاح نديده امام جمعه، قاضي، استاد دانشگاه... شود، تنها حق نداشته باشد اصرار کند که بايد مثلاً قاضي باشد يا از ریق دیگر به اين نوع کارها مبادرت کنند حتی حق چرا گفتن هم نداشته باشند چون اين رد و نصبها بايد براساس کار کارشناسي باشد نه همين طوري و سليقهاي توسط مدير مدرسه و يا مدير آموزش... مهندس باید مصالح ساختمان را معین کند که بر آن بنا نظارت رسمی و عملی دارد. چرا ساخنما های مهم باید حتما زیر نظر مهندس ماهر ... باشد؟ چون...،...
6)خروج از لباس: همانگونه که اشاره شد اين نوع کارهاي جابجايي منع و يا نصب، ضروري است، براساس کاري کاملاً کارشناسي و مصلحت انديشي صورت بگيرد. اگر اين قبيل کار کارشناسي تخصيص نظر داد، اين طلبه بايد از لباس خارج شود بايد علت آن براي طلبه گفته شود ولي حق چرا، حمايت... ندارد. مثلاً اگر طلبه به جهتي نقص عفو فاحش پيدا کرد، اگر به بيماري مسري مبتلا شد بايد از لباس خارج شود ولي حقوق و احتزام او بجا باشد و نيز اگر به دلايلي انحراف پيدا کرد قبل از داد گاه قبول کند از لباس خارج شود و اگر پنهاني لباس پوشيد به دادگاه احضار شود که در اين صورت قهراً به فردي منحرف به او نگاه خواهد شد.
7)مکان تحصيل: طلبه بايد تعهد کند براي ادامه تحصيل و يا نوع تحصيل در موضوعي هر طوري مديريت حوزه صلاح ديد بدون دليل روشن آن را رد نکند اگر حوزه صلاح ديد مثلاً در فلان رشته ادامه دهد يا خارج و يا جايي ديگر ادامه تحصيل دهد، يا مدير فلان مدرسه علمي و يا استاد باشد نبايد شرايط شخصي خود را ملاک سر باز زدن از اين کار بداند؛ متأسفانه سرنوشت بسياري از طلاب به خواسته همسرشان است بسياري را سراغ داريم براي ادامه تحصيل به قم آمدند ولي بعد از چند سال به خواسته (من دلم خواهد) همسر برگشتند!؟ اين طلبه به درد نميخورد چون طبق خواست همسر عمل ميکند فردا هم تابع خواست ديگري همسر ميشود؟!
8)مقررات: طلبه بايد متعهد شود همه مقررات درسي و ديگر امور رفتاري نظم و انضباط را قبول و طبق آنها عمل کند در واقع بايد در يک چهارچوب مقرراتي باشد که با شئن روحاني و حوزه سازکار و متناسب باشد، اگر گاهي کاري پيش ميآيد که ترديد دارد مناسب شئن حوزه و روحاني است يا نه بايد آن را بپرسد و خودسر عمل نکند.
9)سوگندنامه: طلبه هم بايد تعهد کند سوگند ياد کند هم سوگند نامه بخواند و امضاء کند اين يکي از شرايط بسيار مهم است که خلأ آن زيانهايي را در پي دارد و در صورتي که اين مسؤوليت از مسؤوليت سربازي و نماينده مجلس شدن سنگين و خطيرتر است خيانت در اين جا خيانت به اسلام است خيانت در سربازي نسبت به امنيت و مقررات کشور است کجا به کجا لذا طلبه بايد تعهد کند سوگند ياد کند همين خود بهترين روش گزينش است قبل از طلبه شدن ميداند بايد سوگند ياد کند اگر با اين آگاهي بيايد معلوم است قصد او درست است چون خلاف سوگند عمل کردن هم پيگرد قانوني دارد هم پيگرد الهي و وجدني دارد وکمتر کسی است که غلاف آن عمل کند مگر دیوانه... باشد
شرايط خود تحصيل
شرايط تحصيل که ما آن را در طرح آموزش ازرشيابي آوردهايم بسياري از آنها فعلاً وجود ندارد و اين خلأ مشکلاتي را حتي متوجه خود طلاب کرده است .لذا ما آنها را در طرح گزينش آورديم که به سمع و نظر داوطلب برسد وقت تحصيل چه کار بايد بکند و چگونه که همين يک گزينش و آزمايش است، که طلبه قبل از داوطلب شدن بداند زمان تحصيل با چه رشتههايي و چه مواردي تحصيلي روبرو خواهد شد حتي گاهي اين آگاهي که آينده و نوع کار طلبه را روشن ميکند بر جاذبه حوزه ميافزايد وقتي طلبه بداند شرايط حوزه بگونهاي است که روزي محقق نويسنده ميشود، اطلاعات بدست ميآورد با علاقه بيشتر براي تحصيل علوم حوزوي خود را آماده ميسازد. به هر صورت مواردي از آن شرايط بدن قرار است.
1)عملکرد امتيازی باشد: اگر ملاحظه کرده باشيم از منظر روانشناختي انسان طبيعتاً امتيازگر است چون انسان ذاتاً تفوق طلب است امتياز بهترين وسيلهاي است که انسان نشان دهد از ديگري برتر است در چند طرح از جمله طرح جامع تبليغات اين روش را آوردهام که از همان اول به هر فردي بدون استثناء صد امتياز داده شود. در ضمن فعاليتها براي هر کار مثبت و چشمگير متناسب به آن امتياز داده شود و اگر کاري منفي داشت از آن صد امتياز کم شود تا جايي که تمام شود اگرتمام شد و امتيازات مثبت او هم از حد معمول کمتر باشد پس از چند اخطار اگر اين روند ادامه يابد طلبه بايد اخراج گردد و همين يک هشدار براي ديگران هم خواهد بود.که لااقل کاری کنند که امتیاز منفی آن ها به نصاب اخراج نرسد. وامتیاز مثبت هم در حد معمول باقی باشد.
2)پاياننامه: کار مهمي که طرح جامع آموزش ارزشيابي و کشف مهارتها در نظر دارد انجام داده و بطور کلي روش امتحانات فعلي را بردارد همين پاياننامه است که از همان شروع مقدمات هم طلبه را به کنجکاوي و تحقيق وادارد و هم اينکه حتي در مقدمات و ادبيات صاحب نظر شود. طلبه( ولو گاهي غلط نظر بدهد) ذهن و فکر خود را بکار گرفته و قوه خلاقه خود را تقويت کند نميدانم چرا با روش فعلي امتحان طلاب را از اين ارزش محروم کرده و در باب چند آيه و يک حديث ناب را بستهايم؟! علاوه بر اينکه نيمي از قرآن روش تحقيق را به ما ميآموزد در چند آيه ميفرمايد: «لعلهم يتفکرون، لعلهم يتدبرون»: «افلا ينظرون ولي الابل کيف خلقها...». و در حديث آمده: تفکر ساعت خير من عبادت سبعين سينه». اين حديث شامل همه مسائلي ميشود که تنها با فکر کردن ميتوان به هدف رسيده چرا طلاب ما بيسوادند چون فکر کردن را داريم از آنها ميگيريم خيلي از نمرات حوزه حاصل فکر کردن نيست بلکه حاصل چيزهايي است که بدبختي را در حوزههاي علميه عمل ترويج ميکند مانند پارتي بازي، متوسل شدن به نبايدهايي براي نمره...
روش تحقيق در خود مقدمات خيلي راحت است. طلبه زمان درس خارج خيلي راحت و در مدت کوتاهي ميتواند در تخصص ديگري صاحبنظر شود؛ اي کاش کاري آسيبشناسي صورت ميگرفت، تا معلوم شودف چرا ما از درک کتابهاي قديمي حوزه ناتوانيم و عربي آسان مي نویسيم؟!... چرا محققینی که داريم اين هم که هست خود رو هستند نه حاصل نظام... تحصيلي در حوزههاي علميه!؟ واقعاً داريم به طلاب ستم ميکنم تنها به طلاب ستم ميکنم که در اصل ستم به اسلام است!؟ چون طلاب بيسواد، ناکارآمد زيانش براي اسلام بيشتر از آن چيزي است که ما فکر ميکنيم!؟ طلاب در ماه مبارک و ماه محرم براي هدايت مردم و نسل جوان اعزام شدن ظاهري دارد ولي خروجي آن کدام است؟! جوانان فراري از روحاني که بيانصافانه نام اسلام گريزي روي جوانان گذاشتهايم و اين هم يک نوع ستم به نسل جوان و از تبعات سيستم آموزش فعلي حوزههاي علميه است. وبس!؟
آيا حوزه علميه بايد از روش امتحانات آموزش و پرورش متابعت کند يا آموزش و پرورش از روش امتحان حوزه؟ آيا آيت الله بروجردي، آيت الله شهيد مطهري... حاصل امتحانات فعلي هستند يا قديم؟ در مقایسه باطرح آموزش ارزشيابي ما، نظام فعلی آموزش فعلی امتحانات حوزه را به گورستان هزاران تغلب... ميفرستد. در يک کلام امتحان فعلي نشانه محفوظات طلبه است نه معلومات، نشانه اين است که طلبه از برون پيش رفته ولي از درون عقب مانده و فکرش درجا ميزند.که دیگر نمی شود منتظر بود حوزه کسانی مانند شهید مطهری... تولید و به جهان بشریت عرضه کند؛ این مضون کلام خود شهید مطهری وآیت الله مشکینی است که در درس تفسیر ایشان، با گوش خود شنیدم!؟ . امید به روزی که طرح آسیب شناسشی ما در حوزه های علمیه شروع شود.