زندانی هایِ درنگاه مهر ( از کتاب فلسفه از دواج)
من علل و عوامل طلاق را درکتاب قلسفه طلاق توضیح داده ام که یکی از علل مهم آن همین مهر و دیگر عواملی در انتخاب نادرست است که به فقر فرهنگی و جهل بر می گردد. در این جا در باره فلسفه مهر و زیان های طلاق بحث می کنیم که زندان ها را پر کرده!؟. تاريخ 8/3/1391، درضمن خبرساعت دوي بعد ازظهر،آقاي جولايي رئيس ستاد تعيين ديه درداد گاه گفت: 20000 مرد به خاطر اينكه توان پرداخت مهريه را نداشته اند به زندان افتاده اند!؟. که البته 20000، هم توانسته به اقساط مهر را بپردازند و حد اقل 20000، هم توانسته اند مهر را زود بپردازند. و اما سرانه طلاق در ایران و جهان بدین قرار است.
مدیرکل دفتر آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبتاحوال گفت: نسبت آمار طلاق به آمار ازدواجها در ایران ۱۶.۳ درصد است کهاین شاخص در فرانسه ۵۳.۲، روسیه ۵۲.۶، نروژ ۴۹.۸، آلمان ۴۸.۸، کانادا ۴۶.۳،استرالیا ۴۱.۲، ژاپن ۳۵.۸، چین ۲۱.۲، ترکیه و اردن ۲۰.۳ درصد و … میباشد. این بدان معناست که در صدر این جدول برای کشورهای توسعهیافته و منطقه،درصد طلاق به نسبت ازدواجها در حدود ۵۰ درصد است، یعنی یک طلاق در مقابلهر دو ازدواج.
مدیرکل دفتر آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال تاکیدکرد: با توجه به توضیحاتی که ارائه شد، نرخ ثبت واقعه ازدواج و طلاق درکشور ما،یعنی حاصل تقسیم آمار سالانه هر واقعه بر جمعیت کشور، در سال ۱۳۹۰به ترتیب برابر با ۱۱٫۷ و ۱٫۹ در هزار نفر بوده که به عبارت دیگر به ازایهر هزار نفر جمعیت در کشور، این تعداد ازدواج و طلاق به ثبت رسیده است.
ما فعلاً کاری نداریم ایران رتبه چندم طلاق در جهان را دارد ولی حرف ما درمورد مهر بی اساس است که به گونه ای مشکلات زندانی را درپی دارد گه20000، انسان که باید در تولید کشور فعال باشند علاوه ضایعاتی روانی...آن این 20000، مصرفی در کشور اسلامی می باشد که نباید طلاق در این حد باشد تا چه رسد گه20000، در زندان بوده و اثرات خسارت باری را در پی داشته باشد که به چند مورد آن اشاره می کنم.
اول: آثار جبران ناپذیر فردی آن
1)خاطره تلخ: از منظر روان شناختی تصور کنید یک جوان که با آن همه مشکلات تا انجام ازدواج با این خاطره تلخ فراموش نشدنی چگونه با این وضع از نظر روحی، اجتماعی و اقتصادی بار دیگر می تواند به تشکیل زندگی مشترک معمولی دست یافته و خیالش راحت و جبران کننده خاطرات تلخ باشد؟!
2) اقتصادی:این را همه می دانند عمده دیر ازدواج کردن ها به علت همان هزینه سنگین رسومات امروزی است. حال این زندانی تا کی و با چه درآمدی این مهر را می پردازد و بعد از پرداخت تاکی و چگونه پولی برای ازدواج دو بار بدست می آورد!؟ مثلاً اگر درآمدی باشد چند سال زمان می برد تا صاحب زندگی مشترک دیگر شود؟.
3)روحیه آزرده: همان طور که به خاطره تلخ اشاره شد. که واقعاً فراموش شدنی نیست این آقا چگونه می تواند بین دوستان و هم کلاسی های خود سر بلند و همان حالت اول ازدواج را داشته باشد و دوستان... با گرمی او را تحویل بگیرند؟.
4)انتخاب همسر: همه می دانند فلانی به چنین روزی مبتلا بوده اگر ما باشیم قبول می کنیم به او بلی گفته و دختر خود را به او بدهیم؟ آیا دختری که از وضع این آقا خبر دارد هر چند هم مشکل دیگر نداشته باشد قبول می کند با ایشان ازدواج کند تا هم کلاسی ها... او را سر زنش و بگویند، با این مرد زندانی ازدواج کردی اگر خوب بود پس چرا زندان رفت؟....
5) نگران شغل: این قبیل از افراد ولو شاغل هم باشند گمان نمیرود بتوانند شغلی داشته و یا سر مایه داشته باشند که با شغل آزاد زندگی کنند اکثر به همین درد مبتلا خواند شد یعنی امکان دارد دیگر توان ازدواج دوم را با یک دختر از رده خارج شده هم نداشته باشد. و پیامد های اخلاقی... آن که معلوم است یعنی چه!؟
دوم: آثار اجتماعی آن
در مورد آثار اجتماعی آن حتی به همه آثار اجتماعی ربط پیدا می کند مثلاً اثر منفی سیاسی آن که ما تا آنجا که می شود به آن می پردازیم.
1)اقتصاد عمومی: که همان آثار سیاسی را هم در بر می گیرد از یک سو هزینه هائی تحمیل بر دولت می شود و از سوی دیگر فرد زندانی هم مصرف کننده است هم درآن حدی که20000، نقر در تولید عمومی کشور نقش دارند بطور کلی به اقتصاد و تولید کشور ضربه وارد و کشور به را همان میزان وابسته... می نماید. که خوب است اندازه گیری شود تا معلوم شود چه خبر است و چرا؟.
2)بیماران فکری: سالی چند نفر بر اثر سیگار جان می دهند یا معتاد می شوند علت سیگاری و معتاد شدن را بپرسید چیست غیر نا راحتی های نداری....، 20000، زندانی با درد ازدواج ،دچار نگرانی و سیگار می شود.3000000، معتادانی که داریم می توان گفت اکثرآن ها به علت مشکلات روحی... می باشند؛ مانند بچه های بزهکار... که از خانواده های سر در گریبان... می باشند!؟.
3) فشار بر دولت: هزینه های پلیسی، زندان... همه متوجه دولت می شود، همه این ها را روی هم رفته حساب کنید چه قدر به اقتصاد کشور ضربه وارد می کند بار ها شنیدم زندان کم داریم سالی 10000، پرونده تشکیل داده می شود!؟ ختم خیلی از پرونده ها حد اقل سه سال طول می کشد. که خودم نمونه این ها را سراغ دارم.
4)مشکلات اخلاق: از همین معتادان، بچه های بزه کار... بچه های سر راهی، این ها آمار گیری و بعد علت آن ها را ریشه یابی کنید به بینید سر از کجا در می آورند و علت العلل آن چیست و چرا؟ و خواهید دید، هیچ کدام بدون علت نیست و همه از جاهایی است که اگر مدیریت... بر اوضاع حاکم می بود این بلا ها خود رو ریشه نمیزدند که جامعه را آلوده و از نظر اخلاقی به همان اندازه نا امن می شود. لذا این مستند را توجه کنید چه می گوید.
و وی[ کار شناس] گفت: طلاق ضمن از هم گسیختگی و از هم پاشیدگی کانون خانواده، عواقب بسیاری را برای افراد جامعه داشته و میتواند منشا بسیاری از آسیبهای اجتماعی مانند انحرافات جنسی، خودکشی، فرار از منزل، سرقت، اعتیاد، تکدیگری، ولگردی و... شود.
تجارت در نگاه مهر خود سر!؟
در مورد علل و عوامل طلاق پیشرونده و بیمار گونه آن در چند کتاب در باره فلسفه طلاق، پیشگیری از طلاق. در مورد تبعات خسارت بار همه جانبه و پدیده های آن توضیح داده ام. در این جا باید در مورد خود مهر و زندانی ها بر اثر طلاق باید بحث شود. این دو نکته به طور کلی گفته و بعد به مسائل دیگر می پردازیم. یکی این که به جهت علل و عواملی که به طور سر سام آور باعث بالا رفتن مهریه می شود هرکس هرچه دلش می خواهد مهریه می زند. و این که به علت بالا رفتن مهریه و راه حل برای گرفتن آن از مرد به خاطر هدفی مادی و غیر آن باید گفت این طلاق گرفتن ها و زمینه سازی برای اینکه مرد مجبور به طلاق شود یک بازار پر سود برای برخی از زن های شده که به بهانه زیارت مانند آن اگر شوهر مهر را نداد آن را به اجرا می گذارند و به راحتی آن را می گیرند که من خودم هم نمونه آن را شاهد بوده و هم زیاد شنیده ام و استدلال مستند من، همین امر یکی از عوامل بزرگ طلاق در کشور جمهوری اسلامی می باشد.
چند سؤال یکی این که چرا حوزه علمیه و دولت برای مهریه نظم و سامان دهی معین نمی کنند که هرکس خود سرانه با مصالح عمومی جامعه و کلاً اسلام ضربه وارد نکند؟ و سؤا دوم. این که چرا قوه قضائیه این ها را به اجرا می گذارد و هر کس توان پرداخت آن را ندارد باید زندان برود؟ و سؤال سوم این که چرا حوزه علمیه و دولت برای جلو گیری از این گونه معضلات اقدام باز دارنده نمی کنند؟.
مطلق عسر وحرج در نگاه اسلام
که غیر از جواب آن دو سؤال اول حال که آقا توان پرداخت مهر را به اقساط هم ندارد چرا باید 20000، نفر راهی زندان شوند؟ که قبلاً به تبعات نگران کننده آن اشاره شد و سؤال اصلی، آیا موضوع عسر و حرج در این جا قابل توجه نیست؟ مگر خداوند عالم در سوره حج آیه78، در مورد عدم عسر و حرج در دین ما را متذکر نمی کند؟آیا گرفتن مهریه با این شکل از نظر قرآن مقدم است یا راه دیگر که سر نوشت یک جوان اول عمر را به این فلاکت های جبران نا پذیر رو برو نسازد؟ مگر خانم دارد از گرسنگی می میرد که اگر مهر او گرفته نشود خواهد مرد؟ موردی را که خود درآن دخالت داشتم زن همه مهر را گرفت وقتی آقا با زن دیگر ازدواج کرد و کسی برای او نیامد که شوهر کند، به هر بهانه به طرف آن مرد برگشت و با او صیغه کرد که برای زن دوم مشکلی رخ ندهد و در ضمن سر پرستی دخترش را که پهلوی مادر مانده بود داشته باشد!؟.
به هر صورت سیاستی باید اندیشیده شود کسی که توان پرداخت مهر را به اقساط ندارد زندان نرود. قدیم کسی حرف از گرفتن مهر نداشت و اصلاً ننگ می دانستند لذا طلاق هم نبود. همین حالا هم در روستا ها که همان روحیه قدیم حاکه است طلاق خیلی کم و اندک است. صرف نظر از این ها وقتی جوان توان پرداخت مهر را ندارد چه منطقی آن را توجیه می کند که200000، انسان به زندان برود در صورتی که خداوند در سوره بقره آیه280 می فروید:( و اگر{بدهکار}قدرت پر داخت نداشته باشد، او را تا هنگام توانایی،مهلت دهید و{ در صورتی که براستی قدرت پرداخت را ندارد} برای خدا به او ببخشید بهتر است اگر{ منافع این کار را} بدانید).
در مقابل این آیه چه دلیل ضروری و قابل توجیهی برای خانم در گرفتن مهریه با این وضع وجود دارد که 20000، جوان با آن آثار بدی که قبلاً ذکر شد در زندان بمانند؟! مگر وقتی چیزی در بساط مرد نیست که با فشار زندان مهر را بگیرند در زندان ماندن، با این وضع چه دلیل قابل توجیه شرعی، عقلائی و عرفی و وجدانی دارد؟، اصلاً در زندان ماندن چه نتیجه برای دولت مصالح جامع و ازدواج... دارد؟ جواب مستند آن چیست؟ بفرمایید.
ایران رکورد دار فزونی طلاق!؟
من رکورد داری طلاق در ایران را در یک جا دیدم رتبه اول و در جای دیگر دیدم رتبه چهارم جهان را به خود اختصاص داده است و جدیداً دیدم درساعت19طلاق در کشور اسلامی واقع می شود آنهم در کشور اسلام ناب محمدی(ص) که باید از نظر کاهش طلاق برای جهان الگوی نجات بخش باشد. چرا حوزه علمیه مجلس شورای اسلامی... که خادم و گره گشای مشکلات، مردم هستند برای جلو گیری از این بیماری مسری که دارد کشور را مبتلا به هر مشکلی می کند. کار آسیب شناسی و اقدام جدی صورت نمیگیرد؟ این وضع در نگاه دشمنان منتظر نباید های جمهوری اسلامی برای اسلام ننگ است که در طلاق رتبه بالا را داشته باشد!؟، و باید گفت این نتیجه سوء مدیریت مسئولین است که20000، زندانی برا ی مهر داشته باشد!؟
که این مستندات می گویند :افزایش رو به رشد طلاق در مقابل کاهش ازدواج نگرانی ها را در کشور افرایش داده است.به گونه ای که هرساعت19طلاق در پنج ماهه اول سال جاری در کشور ثبت شده است.
آفتابنیوز : یکی از نگرانی های مردم و مسئولین افزایش آمار طلاق و کاهش ازدواج در کشور است.به گونه ای که طبق آمار سازمان ثبت احوال کشور در پنج ماهه اول سال 1394، در این مدت 297هزار و 624 مورد ازدواج و 69هزار و 182 مورد طلاق ثبت شده است.
مهر در نگاه روابط عاطفی
مهر يك نوع تملك و تمليك اعتباري است نه معاملاتي واقعي به معناي متعارف آن، چون خريد و فروش جنسی که قابل داد و ستد مي باشد تمليك از طرف مرد به عنوان هديه اي است كه مرد بدين وسيله اعلام مي كند زن را دوست داشته و براي او احترام قائل مي باشد ولي در معامله حرفي و نظري در اين حد نيست. و تملك از طرف زن حساب میشود كه آن را مي گيرد براي روز مبادا كه از شوهر جدا شود يا به ميرد. و در واقع این یک عمل چند منظوره است ازجمله برای روز مبادا که زنه محتاج آن شود نه چیز دیگر که امروز برای کسانی شکل تجارت به خود گرفته و همین باعث رشد طلاق و تبعات زیان بار آن شده است!؟
فلسفه مهر در اسلامو تاریخ
این نوشتار بخشی از کتاب نظام حقوق زن در اسلام نوشته استاد شهيد مرتضى مطهرى است.
که یکی از سنن بسیاركهن در روابط خانوادگى بشرى اين است كه مرد هنگامازدواج براى زن « مهر» قائل مى شده است؛ چيزى از مال خود به زن يا پدر زنخويش مى پرداخته است ..در این مقاله بررسی مي کنيم که مهرچگونه پيدا شده و چه فلسفه اى داشته و جامعه شناسان پيدايش مهر را چگونه توجيه كرده اند؟
تاريخچه مهر: می گویند در ادوارما قبل تاریخ که بشر به حال توحش می زیست وزندگی شکل قبیله ای داشته،به علل نا معلومی ازدواج بـا هـمـخون جايز شمرده نمى شده است . جوانان قبيله كه خواستارازدواج بوده اند، ناچار بوده اند از قبيله ديگر براى خود همسر و معشوقهانتخاب كنند. از اين رو براى انتخاب همسران به ميان قبايل ديگر مى رفتهاند. در آن دوره ها مرد به نقش خویش در تولید فرزند واقف نبوده است ؛ يعنى نمى دانسته كه آميزش او با زن در تـوليد فرزند مؤ ثر است . فرزندان را به عنوان فرزند همسر خود مى شناخته نه به عنوان فرزندان خود. با اينكه شباهت فرزندان را با خود احساس مى كرده نمى توانسته علت این شباهت را بفهمد قهرا فرزندان نيز خود را فرزندان زن مى دانستهاند نه فرزند مرد، و نسب از طريق مادران شناخته مى شد نه از طريق پدران . مردان موجودات عقیم ونازا به حساب می آمده اند و پس از ازدواج به عنوانيك طفيلى كه زن فقط به رفاقت بـا او و به نيروى بدنى او نيازمند است درميان قبيله زن بسر مى برده است . اين دوره را ( مادر شاهی) نـاميده اند. ديرى نپاييد كه مرد به نقش خويش در توليد فرزند واقف شـد و خـود را صاحب اصلی فرزند شناخت از اين وقت زن را تابع خود ساخت و رياست خانواده رابه عهده گرفت و به اصطلاح دوره ( پدر شاهی) آغاز شد.
در اين دوره نيزازدواج با همخون جايز شمرده نمى شد و مرد ناچار بود از ميان قبيله ديگربراى خود همسر انتخاب كند و به ميان قبيله خود بياورد. و چون همواره حالتجنگ و تصادم ميان قبايل حكمفرما بود، انتخاب همسر از راه ربودن دختر صورتمى گرفت ؛ يعنى جوان دختر مورد نظر خويش را از ميان قبيله ديگر مى ربود.
تدريجاصلح جاى جنگ را گرفت و قبايل مختلف مى توانستند همزيستى مسالمت آميز داشتهباشند. در اين دوره رسم ربودن زن منسوخ شد و مرد براى اينكه دختر مورد نظرخويش را به چنگ آورد مـى رفـت به ميان قبيله دختر اجير پدر زن مى شد ومدتى براى او كار مى كرد و پدر زن در ازاى خدمت داماد، دختر خويش را به اومى داد و او آن دختر را به ميان قبيله خويش مى بردتا اینگه ثروتزياد شد. در اين وقت مرد دريافت كه به جاى اينكه سالها براى پدر عـروس کار کند بهتر اين است كه يكجا هديه لايقى تقديم او كند و دختر را از اوبگيرد. اين كار را كرد و از اين جا (مهر) پيدا شد.
* من با توجه به این که بیش از 50 طرح در همه زمینه ها دارم وارائه هم شده واطلاعاتی که در مورد علل و عوامل طلاق دارم حاضرم طرحی جامع برای کاهش طلاق و پیامد های آن بدهم که در صورت درخواست می گویم چه باید کرد.
عبد الحسین نجفی
همراه: 09368550280