برداشت ناروائي از مهر ( از کتاب فلسفه ازدواج)
و بايد پرسيد چه كساني با عينك ديگر به مهريه نگاه كرده و چرا؟ اين علت اين طرز تفكرهاي ناروا چيست و پس از دست يابي به علت اين نوع بيماري از يك سو به فكر اين باشيم كساني را كه به اين بيماري مبتلا شده اند درمان كنيم و كساني را كه هنوز آلوده نشده اند، با روشهاي پيشگيرانه ازآلوده شدنشان جلوگيري كنيم كه وظيفه عالمان ديني دراين راستا بسيار سنگين و خطیر است چون رسماً عهده دار سلامت فكری مردم برعهده اين ها قرار گرفته و برآنها واجب است. در اينجا اول، در مورد كساني كه هدفي از مهريه در نظر ميگيرند بحث ميشود و بعد به نكات ديگر بحث خواهيم پرداخت.
چه كساني با ديد هدف به مهر نگاه ميكنند؟
منظور از هدف اين است كه هركسي با نگاهي به مهريه توجه كند كه اسلام نگفته و مخالف چنين تصوري است و فرد به فكر ناقص و يا عليل خود براي چيزهاي مهوم و بياساس بر مهريه زياد اسرار داشته باشد و آن افراد بدين قرار مي توانند باشند.
1)اهرم بازدارنده: اين يك قاعده كلي، علمي و از قوانين نظام خلقت است كه انسان بگونهاي داراي خلأ آفريده شده كه اگرآگاهي وآگاهي دهنده نباشد وجود او قهراً از جهل و بعد از جهل از چيزهايي پر خواهد شد كه فرد بر اثر پيشآمدهايي كه خود را ناچار مي بيند كه اگر اقدام نكند خود را در خطر احساس ميكند همين كه راهي به نظرش برسد چون راهنما و خبري نيست كه او را آگاه كند اين انتخاب كه درست نيست آن را انتخاب خواهد كرد با وجود جهل عمومي كه ممكن است روحانيت هم كوتاهي كرده باشد باعث بد انتخاب كردن همسر... ميشود.آقا براي مال، طايفه، شهرت، سواد و... به سراغ فلان دختر برود اين گونه انتخابها به دلايلي مهم ترين زمينه است براي طلاق و حد اقل درگيري ميان خانواده كه قهراً اين نگراني كه به خانوادهها به والدين منعكس شده و مانند بيماري مسري جامعه را فراخواهد گرفت افراد ناآگاه را براي راه چاره وا ميدارد و به نظر خود بهترين راه مهر سنگيني را در نظر ميگيرند كه البته تجربه شده جلو خيلي از طلاقها را ميگيرد. ولي وقتي بدلايل بد انتخاب كردن درگيري در خانواده شروع شد، دركاهش درگيري كه اثر ندارد بلكه وضع را بطور كلي بدتر ميكند درگيري ميان اين زن و شوهرها به همه جا انعكاس پيدا ميكند، بازار مشاوره ها، بازار دادگاه ها بازار غيبت كردنها عليه ديگران را پر ميكنند!؟
بچههاي بزهكار، دوستگرايي دختر و پسر را توليد ميكند، و هزاران بد بختي ديگر كه هر گس ا ز ريشه آن خبر ندارد. حدود بيست سال پیش به عنوان اولياء دانشآموزان در مدرسه دخترانهاي در قم به سخنراني رئيس مدرسه گوش ميدايم كه گفت:در پي تحقيقاتي كه انجام داديم معلوم شد دختران دوستگرا از خانواده هايي هستند كه هم درگير بوده اند هم به فرزند خود محبت نكرده و آنها را درست تحويل نگرفته اند، محيط و فضاي خانه را نا امن كرده اند و به همين جهت اينگونه دخترها نيز افت تحصيلي دارند.
به هرصورت اين ثابت ميكند، مشكلات خانوادگي چگونه به وجود آمده و چگونه در جامعه معنكس و بسط پيدا ميكند كه البته روحانيت مسئوليت آن را دارد كه در اطلاعيه اي كه از نيروي انتظامي بدست ما رسيده روشن است گيركار از كجاست و مسؤول جلوگيري از اين گونه مسائل كيست.
2)چشم و همچشميها: يكي ديگر از عوارض فردي كه قهراً از عوارض اجتماعي فراگير،سر درخواهد آورد چشم هم چشميها و علت آن اين است كه انسان به خاطر رشد و تكامل در همه امور مادي و معنوي رقابتگرا خلق شده كه در قرآن هم بر رقابت در معنويت تأكيد شده است. (آل عمران، آيه 133) در اين كه چگونه اين بيماري مسري عارضي ميشود همان جهل عمومي است كه كساني به جهت اين كه رئس، صاحب شهرت... هستند بقول خودشان مطابق شأن خود مهر را بالا مي برند. اين يك بيماري اجتماعي است كه از فرد شروع ميشود ولي چون انسان موجود اجتماعي واثر پذیر است همين امر به جاهايي ديگر انعكاس پيدا ميكند آقا ميگويد مگر ما كمتر از ديگران هستيم كه مثلاً اين قدر مهر زده اند، ديگري ميگويد فردا بچه ما را سركوب مي دهند چرا مهر شما از فلاني كمتر است مگر چه چيز شما كمتر بوده؟
كه البته اين حرفها نيست،بلکه جو حاكم باعث ميشود عروس خانم نگران شود كه قهراً اين نگراني به خانواده ها و به جامعه منعكس ميشود باعث ميشود ميزان مهر حتي از خانواده هاي فقير... هم بالا رود ازسوي ديگر اينگونه چيزها باعث ميشود به همان اندازه كه عروس خانم نگران است در شرايط وضع عمومي منزل رابطه زن با مرد رابطه والدين با فرزندان اثرگذار باشد و بعضي از همين ها با كمك عوامل ديگر بروني و درون سر از درگيري خانوادگي و گاهي از طلاق سردر می آورد!؟.
به هر صورت هيچ عاملي جز همين عامل به بالا رفتن مهر جهيزيه تأثير ندارد. جهيزيه هم همينطور است زنها مي پرسند حتي اگر جهيزيه كسي چند قلم كم باشد مشكل ايجاد ميكند و عروس خانم ها خود را شكستخورده تلقي ميكند كه همين باعث شده والدين وام بگيرند و يا ملكي دارند بفروشند كه به قول خودشان دخترشان زير سركوب ديگران نباشد و طيف زيادي از ازدواج كردن خود داري ميكنند چون در گيرهمين گونه مسائل ميشوند چون دختري كه جهيزيه مهر بالا دارد با سرويس طلا... كه براي دختر بايد بگيرد بالا است يكي دارد سرويس طلا هشت ميليونی مي خرد، در صورتي كه از طبقه متوسط هستند فلان دختركه ازاين ميزان سرويس اطلاع دارد منتظر چنين سرويس هست ولی اگر نشود ازدواج كند،منظر خواهد ماند!؟ چون گفته اند جهل عمومي پست و بد ترين عوارض مسري می باشد که همه را می گیرد!؟.
يكي از علل توسعه بيماريهاي روحي و جسمي... ناشي از اين است که مادرها دچار همين افكار زيان بارهستند به همان اندازه فرزند آنها از همان زمان انعقاد نطفه تا زماني كه از خانه پدر بيرون روند تحت تأثير واقع خواهند شد درگذشته زياد به اين نكته اشاره شده چرا خداوند زن را از هر كاري در امان داشته، چرا گفته اند زن مانند اسیر شماست يعني به او رحم كنيد به او مهريه، هديه بدهيد... به خاطر همان آرامش روحي زن است براي توليد مثل سالم اگر يك آسيب شناسي در مورد توسعه بيماري صورت بيگرد خواهيم ديد زمينه بسياري از بيماريها به همان زمان انعقاد نطفه تا پايان شكلگيري برميگردد كه پس از سير نزولي انسان يكي پس از ديگري، همانند آتش زير خاكستر، سر بيرون ميآورند، در كتاب مشاوره ژنتيك دكتر غلامرضا نورزاد آمده برخي از بيماري دوران جنيني بعد از شصت سال ظاهر ميشوند؟!
3)عامل بزرگ برتری جویی...: صرف نظر از هر عارضه ويروسي، انسان فطرتاً تفوق طلب وخود برتري جو است، يعني دوست دارد ازديگران بهتر و برتر و حتي كساني را تحت مديريت خود قرار دهد و اين روحيه هم زيستن انسان مي باشد ولي داراي حد و مرزي است كه اسلام براي آن معين كرده و آن اين كه به زيان فرد و جامعه و خود شخص نباشد، با اين وصف اگر همه افراد اين گونه باشند علاوه بر اين که هيچ مشكل فردي و اجتماعي رخ نميدهد زندگي فردي و اجتماعي از ايدهآل ترين زندگي خواهد شد. حب رياست هم همين طوراست چون جامعه و حتي يك خانواده نياز به سر پرست دارد ولي بايد براساس حد و مرز خود باشد رياست و مديريت به خاطر سامان دادن به زندگي ديگران باشد، نه خود تا حد خون ريزي و حتي كشتن برادر براي اين كه بي رقيب مانده و هركاري خواست بكند يكي از عواملي كه فرد و جامعه را يكي پس از ديگري به ويروس آلوده ميكند كه كساني ميگويند ما مثلاً رئيس، بزرگ قوم... هستيم شأن ما برتر از ديگران است لذا آنچه هم به ما تعلق ميگيرد بايد با ديگران متفاوت باشد ممكن است كساني به زبان نياورند ولي زبان عمل نشان ميدهد كه به فكر فخر مضر خواهند بود. در مورد مشكل مهر همينها هستند كه تخم مشكل براي ديگران كاشته ميشود و همانگونه كه قبلاً گفته شد ديگران به ناچاري كه حقير تلقي نشوند خود را مثل آن آقا شكل مي دهند و همين ويروس كه به همه جامعه سرايت خواهد كرد باعث مشكلات فردي و اجتماعي كه زمينهساز مشكلات عديده اجتماعي خواهد بود. که در جا و موقع خود، سر از در گیری های خانوادی و سپس طلاق خانمان سوز درخواهد آورد!؟
مثلاً طبقه دومي جامعه ميكوشد خود را با طبقه اول و طبقه سه چون نمي تواند خود را با طبقه اول همسان كند خود را با طبقه دوم همسان ميكند و اين گونه رفتارها به يک معضل اجتماعي تبديل ميشود كه ديگر پاك سازي آنگاهی محال است چون سراز يك فرهنگ و عادت درآورده و به صورت يك فرهنگ غلط به نسلهاي بدي منتقل خواهد شد، مثلاً حالا كه ايران اسلام ناب محمدي(ص) را در رديف رتبه چهارم طلاق قرار داده كه چندان فرقي با كشورهاي اروپايي ندارد!؟ در واقع همانند بيماري ها مزمن مي شود كه ديگران هم اين آلودگي را به ارث خواهند برد و چون از سر و ته امر خبر نداشته و عادت كرده اند آن را درست تلقي كرده و مي پندارند، زندگي همين است كه ممكن است دين را متهم كنند كه دنيا با مشكل روبرو است دنيا زندان مؤمن است!؟ و اصلاً نميتوانند تشخيص دهند زندان خود ساخته است نه آن زنداني كه روايت ميگويد كه نياز به توضيح دارد.
4)ماديات بستر بزرگ جلوه كردن: اين عقيده همه جا وجود دارد و درست هم هست كه هر چيزي داراي ارزش و قيمت بيشتري باشد هم عزيزتر است و هم در مورد نگهداري از آن هيچ كوتاهي صورت نميگيرد. كساني با توجه همين موضوع ميگويند اگر مهريه كم باشد از قدر و مقدار عروسخانم كاسته مي شود، پيش شوهر و ديگران قدر و قيمت ندارد!؟ ولي اگر مهر بالا باشد شوهر، مادرشوهر... براي عروس ارزش قائل خواهند شد!؟ ولي نميدانند سراز كجاها درميآورد كه اگر اصلاً كار درست نباشد اين به زندگي ميان مرد و زن سامان نميدهد هم اكنون طلاق داده هايي كه توان پرداخت مهر را ندارند در زندان هستند در صورت حاكميت اين ويروس رقابتي آن به ديگراني هم سرايت خواهد كرد. كساني كه شايد با اين عقيده موافق نباشند ولي همين كه متوجه شوند فلان آقا كه مثلاً مثل آنهاست براي دخترش مهر سنگين زده تحت تأثير واقع شده، و ميگويند مگرما كم تر از آنها هستيم هيچ وقت بچه خود را سرافكنده نميكنيم كه بگويند مهر او مهر فقيرانه است!؟ اصولاً دخترهايي كه يا پدر يا مادر ندارند با مهر كم او را از خانه بيرون ميكنند كه راحت شوند و متأسفانه با چشم تحقير به او نگاه ميكنند. و همه اين ها بر اثر فقر فرهنگي است كه علما بايد اقدام كنند روحانيت اقدام نكند ديگران نه رسماً موظف هستند و نه ابراز هدايت در درست آنهاست و نه تخصصي که علما دارای آن ابزار و تخصص می باشند.
علت العلل كدام
هيچ پديده اي نخواهيم يافت كه بدون علت باشد، نيز اين طور نيست كه علت در يك چيز خلاصه شود در مجموع گاهي علل زيادي باعث پيدايش يك چيز ميشود مانند علل و عوامل پشت صحنه يك موضوع كه بر صفحه نمايشها يك چيز بيشتر نخواهيم ديد مانند يك درخت يك انسان... همين مهر كه ما آن را به چند گروه تقسيم كرديم و گفته شد علت اصلي كه همان علت العلل باشد جهل است و در روايت آمده كه جهل مرگ حاضر و جاهل مرده است ولي همين جهل از كجا منشأ گرتفه از مقوله ژنتيك كه در قرآن زياد آمده در جواب حضرت رسول (ص) ميگويند ما به پدران خود پیروی ميكنيم پدران ما اين گونه بودند!؟، يا مادري زاد است و به زمان انعقاد نطفه و شرايط غذايي ، اخلاقي والدين ... بازميگردد مثلاً فرد كودن است و دست خودش هم نيست تربيت دوران كودكي كه شرايط غذايي رفتاري والدين اثر دارد، هم بازي در محيط جامعه، معلم در محيط علم و يادگيري. واین ها ریشه مشکلات فردی واجتماعی ساخته شده نسل اول بوده است که وراثت به آن گفته می شود.
و اين كه تنها يك چيز نمي تواند علت مهريه زياد باشد مانند رسوماتي كه از قديم مانده و به صورت جو حاكم بطور ناخودآگاه همه را فرا ميگيرد مانند ويروس سرماخوردگي که همه جا را ميگيرد اينها هم نباشند چشم و هم چشمي، درعين حال اين كه ما را كوچك نشمارند، در ضمن به اين نيت هم باشد که از طلاق جلوگيري كند، هم زمان به طور نا خود آگاه، به قصد بزرگ جلوه شدن بین مردم، صورت می گیرد!؟،
منظور اين كه، چه بايد كرد؟ در مورد جواب سؤال بايد پرسيد چرا خداوند در قرآن ميفرمايد (خداوند بر مؤمنان منت نهاد (كه نعمت بزرگي بخشيد) هنگامي كه در ميان آنها، پيامبري از خودشان برانگيخت كه آيات او را بر آنها بخواند و آنها را پاك كند و كتاب و حكمت بياموزد...)[1] در واقع زندگي سالم چند ركن دارد دانستن كه همان خواندن و پند دادن به وسيله راهنما باشد. ياد گرفتن فرمولهاي زندگي براساس دستورات اسلام و پاك شدن از بديها، باغبان هم همين كار را بايد بكند تا ميوه سالم بدست آورد.
اين كه درختكاري،آب یاري براساس چه دستور مهندسي باشد و درختها را سم زدايي ازآلودگي پاك كند درختآلوده به فلان آفت يا اصلاً ميوه نميدهد يا كرمو و يا بدون كيفيت است و براي صادرات قابل قبول نيست از گمرك برگشت داده ميشود. مهر سنگين زندگي را دچار مشكل و درگير ميكند و مشاوره خانوادگي، شوراي حل اختلاف به وجود ميآيد، يا به طلاق منجر ميشود. بچه هاي بزهكار از اينها به وجود خواهند آمد. بهزيستي، نيروي انتظامي و پليس و بعد دادگاه و بعد زندان را پر ميكند اگرآسيب شناسي صورت بگيرد خواهيم ديد چقدراز مفاسد اجتماعي به همان مهر سنگين برميگردد كه علت العلل همان مهر سنگين است و علل و عوامل ديگر به انتخاب همسر براي پول، جمال، رفيق پدر و جذب مدهاي غربي شدن، در نتیحه پيروي از هوا و هوس ها، كه موارد زيادي دارد ما خود شاهد اين قبيل افراد بوده ايم؟!