از کتاب همایش ها در مورد طب اسلامی 3/2/1396
(میدل دراف. که یکی از تاریخ نویسان اروپاست یکایک مدارس و معلمین آنجا را شرح می دهد و تمام ایشان به زبان عربی درس می گفته اند... در مقابل مردم بی شعور روم و آلمان، اسپانیای اسلامی درآن زمان نقطه معروف و باتربیت و متمدن بوده تسلط مسلمانان اسپانیایی بی شک از اتفافات غریبه اروپاست. چنانکه سیلی شد، مملو از هر گونه علوم و تمدن که تمام اروپا را فرا گرفت سعادت جاودانی بخشید.الحق قلم از بیان این که مسلمانان چه قدر آداب و رسوم انسانیت و سعادت زندگانی همراه خود آورده و داخل خاک ما کرده و تا چه درجه باعث ترقی و تربیت اروپائیان شدند عاجز است اگر این عده مسلمانان به سرداری طارق بن زیاد در سال711 میلادی در کنار جبل الطارق فرود نمی آمدند و از آنجا داخل خاک اروپا نمی شدند، معلوم می شد که ما اهالی اروپا چه زیانها می بردیم و تا چه اندازه از ترقی های حالیه دور می افتادیم، چنانکه علم نجوم را از مسلمانان آموختیم. جبر و مقابله معروف را از ایشان یافتیم. اختراعات جدید در علم تعمیر شهر و تأسیس پلیس برای حفاظت شهر، تشکیل کتابخانه های عمومی و وقفی را از آنها آموختیم:
دکتر «گوستا ولوبون» در فصل سوم کتاب خود تحت عنوان «تمدند اسلامی در اندلس» (اسپانیا) می نویسد، عمران و آبادانی اندلس در عصر وزیگت محدود و تمدن آنان نظیر تمدن قوم وحشی بوده . مسلمانان مخصوصاً در خاتمه فتوحات خود شروع به ترقی نمودند و در اویل یکصد سال اراضی بایر تمام مزروع و آباد و ابنیه بنا نهاده و روابط تجاری خود را با اقوام دیگر بر قرار نمودند، و بعد به اشاعت علوم و فنون همت گماشته، کتب یونانی و لاتین را ترجمه کرده ، آموزشگاهها و دانشگاه هائی تأسیس نمودند که تا مدتی مدید مورد استفاده اروپائیان واقع و از پرتو آن بهره مند بودند:
«گوستا ولوبون» در بخش «تمدن اسلامی در سیسیل» ضمن تشریح این موضوع می نویسد مسلمین که بر جزیده (سیسیل) استیلا پیدا کردند، کشاورزی و هنر شروع به ترقی نمود نواقص و خرابیهای موجود را در اندک زمانی ترمیم و اصلاح نمودند پنبه و نیشکر، زیتون و درخت زبان گنجشک را از خارج طلبیده کشت کردند یک رشته مجراها و نهرها احداث نمودند... که قبل از مسلمانان چنین چیزی وجود نداشت ِِِحِرفت و هنر هم ترقی کرده و رونقی بسزا حاصل نمودند کانهای کشور از قبیل کان نقره، آهن، مس ، گوگرد، سنگ مرمر و سماق با نهایت احتمام و از روی قواعد صحیح استخراج می کردند؛ پارچه حریری خیلی قشنگ می بافتند...:
«نهرو» نخست وزیر فقید و دانشمند هندوستان در اثر کم نظیر خود «نگاهی به تاریخ جهان» می نویسد دوران 700 ساله حکومت اعراب در اسپانیا بسیار حیرت انگیر است. اما آنچه بیشتر جالب توجه و حیرت انگیر می باشد، تمدن و فرهنگ عالی و بزرگی است که عربهای اسپانیا که بنام «مورها» مشهور شده اند بوجود آوردند یکی از مورخان که تحت تأثیر این تمدن قرار گرفته و تا اندازه ای مجذوب آن شده است می گوید« مورها آن حکومت حیرت انگیره« کوردو وا» (قرطبه) را بوجود آوردند که از شگفتی های قرون وسطی بود و در موقعی که سراسر اروپا در جهل و بربریت و جدال وزد وخورد غوطه می خورد به تنهایی مشعل دانش و تمدن را روشن نگاه داشت که پرتو آن بر دنیای غرب می تابید.
در این شهر کتابخانه های فراوان وجود داشت که معتبر ترین و مهمترین آنها کتابخانه سلطنتی امیر بود که 400000 نخسه کتاب داشت دانشگاه قرطبه هم در سراسر اروپا و حتی در آسیای غربی مشهور بود و مدارس مجانی و رایگان برای فقیران نیز بسیار زیاد بود یکی از مورخان می گوید که «در اسپانیا تقریبا» همه کس خواندن و نوشتن را می دانست در حالی که در اروپای مسحیی صرف نظر از طبقه روحانیان مذهبی حتی اشخاصی که از عالی ترین طبقات هم بودند، در جهل کامل بسر می بردند:
«مسترچمبر» نویسنده و دانشمند انگلیسی در کتاب «فتوح العرب و کنوز الادب» ترجمه عبدالرحیم خان شیرازی که در تاریخ فتح اسپانیا و تمدن اسلامی آنجا نوشته است چنان از تمدن و کشفیات و اختراعات و علوم و صنایع مسلمین سخن گفته است که از هر جهت جالب است اینک قسمتهایی از آن« مسلمانان فنون ادب و انسانیت را در اندک زمانی تحصیل نمودند کلمات ارسطو و سایر حکمای یونانی را به زبان عربی ترجمه نمودند و از اینجا می توان دریافت که بی شبهه تر قیات حالیه اروپا را مسلمانان باعث و بانی بوده اند در علوم ریاضی و نجوم منتهای پیشرفت را داشتند و میتوان گفت جبر و مقابله که امروز در دست داریم و از داشتن فخرها می کنیم بطور کلی از مسلمانان است علم شیمی و داروسازی و بسیاری از داروها را که امروز معمول و مستعمل است مخترع آن مسلمانان بوده اند که اغلب آنرا حکمای مسلمین برای مریضان خود نسخه نوشته و می دادند.مسلمانان عرب در علم ادب متجاوز از یکصد هزار تألیف دارند شعرا و نکته دانان و دانایان و تاریخ نویسان ایشان بی حساب بوده اند و علاوه بر این کتابها در علوم مختلف تصنیف نموده اند انصافاً در اسپانیا تعلیم، تسلط مسلمانان، تربیت و ترقی عالم انسانیت به منتها و درجه کامل رسیده مسلمانان بغداد هم ترقی های فوق العاده کردند. دکتر کرانتین می گوید. در اسپانیا تعلیم و تدریس زبان عربی به حدی شیوع داشت و وفور مدارس به اندازه ای بود که بوصف نمی آید شهرهای (کاردودا) و(سویل)و (گرانیدا) هر یک از کثرت مدارس و کتابخانه های از دیگری بهتر و معمور تر بود.
خلاصه دانایان رموز الهی در علم اخلاق و تاریخ نویسان و فیلسوفان و استادان عالی مرتب در هر کدام از شهرهای مزبور مجمعی داشته و به خصوص شهر (گرانیدا) و هم چنین شهرهای (تولد و )و (ملاطا) و (مورشیا) و (والتینا) همه منظم و مملو از هر گونه علوم و صنایع و اهل معرفت بوده است در شهرهای اسپانیا هفتاد کتابخانه معتبر برای استفاده عموم باز بوده و هفده مدرسه بسیار عالی داشت[1]).راستی دربرابر این اسناد چه توجیه ودلیلی برای اماواگرها درباره تمدن وطب اسلامی داریم؟!:= اول کتاب ( فتوحات اسلام در اروپا). موألف شکیب ارسلان، ترجه علی دوانی.
عبد الحسین نجفی
همراه: 09368550280