فلسفه تاریخ و بنای مسجد اموی ( از سفر نامه سوریه)
منظور از فلسفه این مجسد کهن این است که با وجود چهارهزارسال قدمت و پشت سرگذاشتن حوادثی تاریخی و اینکه روزگاری مهد ظلم و ستم بوده و امروز به زیارتگاه تبدیل شده است.واقعاً بحثی عمیق و تحلیلی دقیق و وسیع رامی طلبد که شاید کارهرکس نباشد ولی ما درطی مطالب آینده سعی خواهیم کرد تا آنجا که در تونمان است گوشه ای از حقایق مطلب را ادا کنیم.
سپاس خدای را که این مسجد زیارتگاهمان شد
شکر خدا از این نظرکه خداوند به لطف وکرم خود وقتی ستم ستمگری به اوج خود برسد همان امر براساس سنت لا یتغیر الهی زمینه سقوط ستمگر را فراهم می سازد و پس از نابودی ستمگر خداوند برای عدالت گستری و رساندن فیض به مردم ستم کشیده ؛ جایگزین معین می نماید ؛ اصولا وقتی ظلم و ستم سرنگون گردد، قهراً خلاء ای بوجود خواهد آمد (و چون محال محض است) که آن خلاء را مجدداً ظلم و ستم پرکند؛ بلکه ضرورتاً، عدل و دادی باید باشد که این خلاء را به خاطرجهاتی پرکند؛ ازجمله بهبود وضع امنیت اخلاقی... و وضع اقتصادی وخلاصه وجود معنویت وکسب ارزشهای انسانی که تنها در زیر سایه عدالت گستری می تواند بدست آید و این یکی از نعمات بزرگ الهی می باشد که خداوند نصیب ما مسلمانان ازجلمه مرد شهر دمشق نموده است.
امروزه مسلمانان برای زیارت به این مسجد می آیند و کسب فیض می کنند و مردم دمشق هم فیض معنوی می برند و هم از نظر مادی بهره مند می گردند که همین رفت وآمد این همه زّوار سود زیادی نصیب اهل کسب وکار می نماید واین گونه مسائل را در یک تحلیل مفصل تر می توان از فلفسه این مسجد و دیگر قبور امام زادگان در پای تخت کشور سوریه دانست.
قدمت و بنای ساخت مسجد
از اولین ساخت مسجد چیزی بدست ما نیامد ولی آنچه روشن است این واقعیت می باشد که پس از تحولات تاریخی و تصرفاتی که براین بنا تحمیل می گردد از جمله آتش پرستان برآن تسلط یافته و سپس در تصرف مصریان واقع می شود که خدایان رامن وآمن را می پرستیده اند و نیز دوره تسلط یونانی ها در عصره هله و رومیان پیش می آید که خدایان ژوپی تر وروء یان را می پرستیده اند و دردوره دیگر درآن کنیسه ساخته می شود و در سال 17 هجری پس از فتح دمشق بدست مسلمانان و پاک سازی داخل مسجد از بت خانه... ؛ در عصر حکومت ولیدبن عبدالملک بن مروان، مسجد باکمک مهندسین و صرف خراج کشور درمدت هفت سال و با مهماری اسلامی، زیبا و با شکوه ساخته می شود که ما الان آن را می بینیم و از دیدن آن هم لذت می بریم و هم اینکه عظمت اسلام را دراین گونه اماکن و شعائر پایداراسلام می نگریم و به دین وآئین خود می بالیم که حتی، دیگر مذاهب با دیده تحسین به این گونه مراکز اسلامی می نگرند و درس عبرت آموخته و متحول میشوند .درهمین سال جاری 86 گروهی ازگردشگران که درکشورهای تازه استقلال یافته شوروی سابق آثار اسلامی را دیده بودند وقتی درقم هم نمونه آنهارا می بینند در همین شهر مقدس قم و درجوار بارگاه حضرت مصومه (ع) اسلام اختیار کردند.
درواقع اینکه این مسجد پس از تحولاتی شکننده به تواند مجدداً بدست مسلمانان با این عظمت ساخته شود خود امداد غیبی و از مقدرات الهی می باشدکه این مجسد با شکوه، روزی زیارت گاه عاشقان خاندان عصمت وطهارت واقع شده و بهترین وسیله و گویا ترین سند زنده باشد برای اینکه خدا چگونه ظلم را نابود و عدل و عدالت گستری را جایگزین آن می نماید و مهم اینکه خاطرات کربلارا با زبان بی زبانی خود برای هر با سواد و بی سوادی خیلی راحت و ساده بازگوکند. اصلاً از ازل مقدر شده بوده چنین بنایی بدست کسانی ساخته شود که روزی مرکز و مهد شعائر و ظهور واقعیت ها و بیان معارف اسلامی درهمه ابعاد آن گردد.
شکل ظاهری ساختمان مسجد.
البته شنیدن کی بود مانند دیدن وخوب است خود انسان از نزدیک ببیند اگر تا یک ساعت هم درباره شیرینی خرما تعریف شود بیش ازاین نتیجه ندارد که ما به خرید خرما تمایل پیدا کنیم. تعریفی که در باره این مسجد می شود بیش از این اثر چندانی نخواهد داشت؛ این مسجد حدوداً دو هتکتار مساحت داردو دیوار بیرون و داخل آن همه باسنگ های بیش از یک متر قطر ساخته شده است باگنبد و دوگل دسته بزرگ باسنگ و به همان سبک قدیم بر فرازآن جلوه میکند و بیش از صدو پنجاه ستون کوچک و بزرگ و به صورت دو طبقه ای فضای داخل مسجد را زیبا و آراسته نموده است ستون های بزرگ حدوداً به قطر یک متر و به ارتفاع حدواد پنج متر و یک پارچه ازسنگ های قیمتی می باشد ولی ستون های طبقه بالا که برفراز ستون های بزرگ قرار دارند از نظر شکل تفاوتی ندارند ولی از نظر هجم ستون های بالا بیشتر جنبه تزئینی دارند که برفراز همه ستون های طبقه بالا و پایین ، طاق های هلالی به شکل جالبی آراسته شده اند و بالای ستون هارا با شکلی بسیار دیدنی خود سنگ را به نقش بسیار زیبایی درآ ورده اند که انسان را به شگفتی وا می دارد قسمت هایی از ستون ها و دیوارها براثر گذشت زمان ، فرسایش پیدا کرده و ریخته است که آن هارا به شکلی وسله و ترمیم کرده اند.
و مهم اینکه این ستون ها را باچه وسیله تراشیده اند و چقدرسنگ بزرگ بوده که یک ستون با این عظمت ازآن درآمده و باچه وسیله حمل و با چه ابزاری این طوری نصب شده اند که اصلاً مو نمی زند!؟ که بعداً در این باره توضیح بیشتری داده خواهد شد .